Mar 172014
 

Η «Καινοτόμος καταστροφή»

     Η Ιστορία και ο κοινός νους έχουν δείξει ότι σε περιόδους κρίσης παίρνονται βασικές αποφάσεις για την προσωπική ζωή, για το κράτος, τις επιχειρήσεις, γενικώς την κοινωνία. Οι αποφάσεις αυτές, θεμέλια μέλλοντος, είναι γεννήματα αυτού που σημαίνει ετυμολογικά το ρήμα κρίνω: διαχωρίζω, επιλέγω. Πρόκειται λοιπόν για αποφάσεις που έχουν σαν σκοπό την επιλογή του καλύτερου, που συνήθως συγγενεύει με το καινούργιο, αυτό που χαράζει νέους δρόμους. Μέρος της επιλογής του καινούργιου και η καινοτομία, η εφαρμογή της οποίας είναι οργανικά συνδεδεμένη με την Ανάπτυξη. Γιατί πως θα καινοτομήσει κάποιος όταν δεν υπάρχει ρευστότητα στην αγορά;

Και εδώ ακριβώς βασίζεται η προβληματική του άρθρου μου. Υπάρχουν «χοντρικά» δύο δρόμοι Ανάπτυξης. Ο πρώτος του Keynes, ο Κενσιανός, που βασίζεται στην αύξηση των καταναλωτών σε συνδυασμό με το γεμάτο τους πορτοφόλι. Είναι η πιο γνωστή θεωρία, η αγαπημένη κυρίως της Αριστεράς (επανεκκίνηση της Ανάπτυξης μέσω της κατανάλωσης) και η οποία θέλει να κυκλοφορεί χρήμα με οποιοδήποτε τρόπο(δάνεια, επιχορηγήσεις κράτους, ισχυρή φορολογία κτλ.), χωρίς βέβαια να εξασφαλίζει και τις αναγκαίες διαρθρωτικές κρατικές αλλαγές.

Ο δεύτερος δρόμος είναι αυτός που προτείνει ο Schumpeter, και που εμπεριέχεται στην πρότασή του περί «καταστροφικής δημιουργίας». Δεν πρόκειται εδώ βέβαια περί κυριολεκτικής καταστροφής αλλά εννοιολογικής. Και εξηγούμαι: αν σου πέσει και σπάσει ο υπολογιστής καταστρέφεται μεν αλλά δεν προϋποθέτει την γένεση νέου μοντέλου. (Απλά αγοράζεις έναν άλλον ίδιο). Αν όμως βγει νέο μοντέλο περνά σε αχρησία το προηγούμενο. Αυτή η «καταστροφή» είναι η δημιουργική, η καινοτόμα. Πρόκειται για ενίσχυση της έρευνας και της ευρηματικότητας. Η διαρκής, ανεξάντλητη καινοτομία (αντικειμένων ή μη) είναι η θεωρία του Schumpeter, που όλο και κυριαρχεί σήμερα παγκοσμίως. Η Ανάπτυξη δηλαδή περνά από την διάθεση χρημάτων σε καινοτόμα έργα που στοχεύουν την καλυτέρευση της συλλογικής ζωής. Πρόκειται για μία αντίληψη που δεν αφορά μόνο τα αντικείμενα, αλλά γενικά την καθημερινότητα τους.

Ποιός θα μπορούσε να φανταστεί από τις παλιές γενιές, ότι κάποτε θα είχαμε γυναίκες πιλότους, κυβερνήτες πολεμικών σκαφών ή κομμάντος; Ποιός θα μπορούσε να φανταστεί ότι κάποτε οι καλλιτέχνες που ήταν περιθωριακοί και φτωχοί, σήμερα θα είναι υψηλοί χρηματιστές στην σύγχρονη τέχνη, όπως οι Jeff Koons, Damien Hirst και άλλοι, οι οποίοι επιδιώκουν καλή σχέση με επιχειρηματίες, ή βιομήχανους; Κοντολογίς, ποιος θα πίστευε ότι οι άλλοτε μποέμ καλλιτέχνες που μετεξελίχτηκαν σε αριστερούς επαναστάτες θα ήταν οι καλύτεροι πελάτες των «κακών» καπιταλιστών; Αλλά και στην τεχνοεπιστήμη, ή τον e-τουρισμό, ή την Ιατρική, ή «καινοτόμος καταστροφή» κυριαρχεί. Καιρός λοιπόν να πάμε πέρα από την «συντηρητική» καταστροφολογία της ριζοσπαστικής αριστεράς, και να δούμε ότι καινοτόμος δρόμος της Ανάπτυξης είναι μία καλή επιλογή στην σημερινή κρίση. Μία επιλογή που θα μας βγάλει από την κρίση με δημιουργική δύναμη.

Δημοσθένης Δαββέτας

Sorry, the comment form is closed at this time.