Sep 072014
 

Ο μύθος των αναπτυσσόμενων χωρών

Μετά το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου η Βραζιλία υποδέχτηκε την εδώ και έξι χρόνια ετήσια σύνοδο των αναπτυσσόμενων χωρών των αποκαλούμενων με τα αρχικά τους BRICS (Βραζιλία- Ρωσία- Ινδία- Κίνα- Νότια Αφρική). Στόχος αυτών των χωρών σε αυτή τη σύνοδο ήταν να δείξουν έμπρακτα με αποφάσεις τους την αμφισβήτησή τους απέναντι στη διεθνή οικονομία όπως αυτή θεμελιώθηκε μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έως σήμερα. Το πλάνο και η πρόθεσή τους είναι να ανταγωνιστούν τους οικονομικούς θεσμούς που έχτισαν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής τον Ιούλιο του 1944, δηλαδή την Παγκόσμια Τράπεζα και το πολύ γνωστό πια σε ‘μας ΔΝΤ (Διεθνές Νομισματικό Ταμείο). Αποφάσισαν λοιπόν, να κάνουν πράξη τη μεγάλη τους φιλοδοξία θέλοντας να ιδρύσουν μία αναπτυξιακή τράπεζα με κεφάλαια από δέκα έως πενήντα δισεκατομμύρια δολάρια και ένα απόθεμα συναλλαγών εκατό δισεκατομμυρίων δολαρίων.  Αιτιολογούν μάλιστα τον σκοπό τους αυτό με το εξής σκεπτικό: επειδή οι σημερινοί διεθνείς θεσμοί δεν τους δίνουν την θέση που τους αρμόζει στην παγκόσμια οικονομία, παρότι οι χώρες τους αντέδρασαν καλύτερα στην παγκόσμια κρίση του 2008 και από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και από την Ευρώπη, είναι αναγκαία η δημιουργία αυτής της αναπτυξιακής τράπεζας για να μπορέσει να γίνει καλύτερος ο ανταγωνισμός απέναντι στην κυριαρχούσα δυτική οικονομία. Η Κίνα, η οποία βάζει τα περισσότερα χρήματα σε αυτή την προσπάθεια και φιλοδοξεί να κάνει τη Σαγκάη βάση αυτής της νέας αναπτυξιακής παγκόσμιας τράπεζας, έχει επιτύχει όλους τους στόχους της έως τώρα μέσα στα πλαίσια της παγκόσμιας τράπεζας, δίχως να έχει ακόμα τον πρωταγωνιστικό ρόλο που θα ήθελε και θα έπρεπε να έχει.

Πολύ ωραία η φιλοδοξία των BRICS. Μπορεί όμως να επιτύχει αυτή η προσπάθεια;

Ο κύριος εχθρός αυτών των αναπτυσσόμενων χωρών δεν είναι όπως φωνάζουν κυρίως η Κίνα και η Ρωσία ο αιώνιος αντίπαλος η Αμερική, αλλά η ίδια η δομή της οργάνωσής τους. Η Βραζιλία για παράδειγμα ξοδεύει έντεκα δισεκατομμύρια δολάρια για υποδομή αθλητικών σταδίων αλλά ταυτόχρονα, έχει βασικές ελλείψεις σε ανάγκες παιδείας, υγείας, κοινωνικής ασφάλισης, κάτι που ξεσήκωσε τον κόσμο. Ως γνωστόν γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους έγιναν βίαια επεισόδια πριν και κατά του πρόσφατου Παγκοσμίου Κυπέλου Ποδοσφαίρου ως ένδειξη διαμαρτυρίας αυτής της προαναφερθείσας πολιτικής που οδηγεί τα τελευταία χρόνια τη χώρα σε διαρκή στασιμότητα και αναταραχή. Με τη σειρά της η Ουκρανική κρίση δημιουργεί επίσης ουσιαστικό πρόβλημα στη Ρώσικη ανάπτυξη καθότι της δημιουργεί προβλήματα ρευστότητας της οικονομίας, ελευθερίας της διακίνησης των προϊόντων με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και με την Ευρώπη και ακόμη προκαλεί μία διαρκή ανασφάλεια στα σύνορα της Ρωσίας. Στις Ινδίες τώρα η εκλογή Modi δεν μοιάζει να επαληθεύει τις αρχικές ελπίδες και η οικονομία της χώρας μοιάζει περισσότερο μουδιασμένη και αναποφάσιστη και λιγότερο έτοιμη να αυξήσει την αναπτυξιακή της ταχύτητα. Στη δε Νότια Αφρική οι αξιώσεις των μεταλλωρύχων και η μόνιμη αστάθεια των συναλλαγών δημιουργούν ένα ακόμη πρόβλημα σταθερότητας. Μόνο η Κίνα λοιπόν προς το παρών διατηρεί την αναπτυξιακή της πορεία πάνω από επτά τις εκατό (7%).

Αντιπροσωπεύοντας λοιπόν το σαράντα τις εκατό (40%) του πληθυσμού και το ένα πέμπτο (1/5) του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος οι BRICS, φιλοδοξούν να ανταγωνιστούν τη δυτική κυριαρχία μέσω του «κοινού» τους ταμείου και της αναπτυξιακής τους τράπεζας. Τι «κοινό» όμως έχει για παράδειγμα το πετρελαϊκό κράτος της Ρωσίας με την απέραντη αγορά του Κινέζικου κομματικού καπιταλισμού; Πώς θα ισορροπήσει αυτή η Κινέζικη αγορά με τις αγορές της Ινδίας και της Βραζιλίας που λειτουργούν ως ο αντίποδας μιας κρατικής νοοτροπίας και λειτουργίας; Τα διαφορετικά συμφέροντα και οι κρατικές δομές είναι η πραγματική δυσκολία μιας «κοινής» πολιτικής των αναπτυσσόμενων χωρών. Δεν έχουν αυτές τη Δυτική ομοιογένεια που επιτρέπει στη Δυτική οικονομία να προσαρμόζεται εύκολα ή δύσκολα στις δύσβατες οικονομικές καταστάσεις. Παρολ’ αυτά μπορώ να πω ότι η προσπάθεια των BRICS εμπεριέχει μία καλή και κακή «απειλή». Η κακή «απειλή» είναι να αποκοπούν μέσα από αυτήν την οργανωμένη τους προσπάθεια οι αναπτυσσόμενες χώρες από την παγκόσμια οικονομία. Κάτι που δεν είναι θετικό για κανέναν. Η δε καλή «απειλή» συνίσταται στο ότι η προσπάθεια των BRICS περιλαμβάνει ένα στοιχείο που οδηγεί σε ένα νέο ανταγωνισμό μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών. Μία τέτοια διαμάχη αν ξεπεράσει τους αρνητικούς κινδύνους μπορεί να συμβάλλει σίγουρα θετικά γιατί θα δώσει μία νέα δυναμική στη παγκόσμια οικονομία και θα ενεργοποιήσει γόνιμα το παγκόσμιο γεωπολιτικό παιχνίδι.

                Δημοσθένης Δαββέτας

Καθηγητής Πανεπιστημίου, εικαστικός, ποιητής

Σύμβουλος του Πρωθυπουργού, Αντώνη Σαμαρά σε θέματα πολιτισμού

el → en
myth
noun: myth, legend, fable, fiction, tale

Sorry, the comment form is closed at this time.